Gaz Kaçağı Tamiri başlığı altında, daha önce hazırladığımız genel "Doğalgaz Kaçakları ve Tamiratı" metnini daha da derinleştiren, tamamen sahadaki fiziki onarım süreçlerine, teknik tamir metodolojilerine ve Başkentgaz teknik şartnamesindeki sızdırmazlık kriterlerine odaklanan kapsamlı içerik:
Gaz Kaçağı Tamiri: Teknik Onarım Metotları ve Sızdırmazlık Standartları
Doğal gaz boru hatlarında, vana bağlantılarında veya cihaz girişlerinde tespit edilen gaz kaçakları, yama veya geçici çözümlerle geçiştirilemeyecek kadar ciddi hayati riskler barındırır. Başkentgaz İç Tesisat Şartnamesi uyarınca, sızıntı tespit edilen bir hattın gaz kaçağı tamiri işlemleri, malzemenin cinsine ve kaçağın yerine göre sadece belirli teknik standartlar ve onaylı tamir metotları kullanılarak yapılabilir.
Bu bölümde, Başkentgaz sertifikalı teknik ekiplerin sahada uyguladığı profesyonel gaz kaçağı tamir yöntemlerini ve yasal zorunlulukları inceleyeceğiz.
Tesisat Yapısına Göre Gaz Kaçağı Tamir Yöntemleri
Doğal gaz altyapısında kullanılan boru ve bağlantı türüne göre uygulanacak tamirat yöntemi değişkenlik gösterir.
1. Dişli Tesisat (Manşon, Dirsek, Te) Kaçaklarının Tamiri
Binaların iç tesisatlarında sıklıkla metal boruların birbirine vidalanmasıyla oluşturulan dişli bağlantılar kullanılır. Zamanla kuruyan macunlar veya özelliğini yitiren ketenler bu noktalardan sızıntıya yol açar.
Doğru Tamir Metodu: Kaçak yapan dişli bağlantı (örneğin bir dirsek veya manşon) torklu boru anahtarları yardımıyla tamamen sökülür (demonte edilir). Boru dişleri üzerindeki eski keten ve macun kalıntıları tel fırça ile pürüzsüz hale gelene kadar temizlenir.
Malzeme Standardı: Temizlenen dişlerin üzerine TS EN 751-2 standardına uygun yeni nesil kurumayan doğal gaz macunu sürülür ve üzerine kaliteli sızdırmazlık keteni (veya teflon şerit) sarılarak bağlantı elemanı yeniden sıkılır.
Yasaklı Uygulamalar: Sızdıran dişli bağlantının üzerine dışarıdan silikon çekmek, japon yapıştırıcısı sürmek veya sızdırmazlık bantları sararak kaçağı kapatmaya çalışmak kesinlikle yasaktır ve Başkentgaz denetimlerinden asla geçemez.
2. Kaynaklı Kolon Hatlarındaki Kaçakların Tamiri
Binaların ana girişlerinde ve kat aralarında bulunan kolon hatları genellikle kaynaklı çelik borulardan oluşur. Kaynak noktalarında zamanla oluşan korozyon veya mikro gözenekler gaz sızıntısına neden olabilir.
Doğru Tamir Metodu: Kaynaklı hattaki kaçakların tamiri sadece Başkentgaz sertifikalı profesyonel kaynak ustaları tarafından yapılabilir. Sızıntı yapan bölgedeki gaz tamamen tahliye edildikten sonra, hatalı kaynak bölgesi taşlanarak temizlenir. Ardından elektrik ark kaynağı veya oksi-asetilen kaynağı ile standartlara uygun olarak yeniden kaynatılır.
Yasaklı Uygulamalar: Kaynaklı borunun üzerine kelepçe (tapa) atmak veya boruyu delip vida ile kapatmaya çalışmak yasal değildir.
3. Esnek Boru (Flex) ve Vana Kaçaklarının Tamiri
Ocak, kombi altlarında bulunan sarı flex hortumlar veya hattı kesen küresel vanalar sızdırdığında tamir mekanizmaları farklı işler.
Doğru Tamir Metodu: Doğal gaz küresel vanaları ve flex hortumlar tamir edilemeyen elemanlardır. Sızdıran bir vana veya gövdesi çatlamış bir flex hortum görüldüğünde tek çözüm parçayı tamamen yenisiyle değiştirmektir. Yeni takılacak vananın TS EN 331, flex hortumun ise mutfaklar için TS EN 14800 standart logolu olması zorunludur.
Gaz Kaçağı Tamiri Sonrası Sızdırmazlık ve Basınç Testleri
Tamirat işlemi fiziki olarak bittikten sonra, hatta yeniden gaz verilebilmesi için tesisatın sızdırmazlığının matematiksel olarak kanıtlanması gerekir. Başkentgaz prosedürlerine göre iki aşamalı test uygulanır:
1. U-Manometresi ile Basınç Testi (Hava ile Test)
Hatta henüz doğal gaz verilmeden önce, tesisatın sonundaki kör tapalardan biri sökülerek içeriye test pompası ile hava basılır. Tesisatın girişine dijital veya analog bir U-manometresi bağlanır.
Evsel (daire içi) tesisatlar işletme basıncının ($21\ mbar$) çok üzerinde, genellikle 50 mbar veya 100 mbar basınç altında test edilir.
Şartnameye göre belirlenen bekleme süresi (en az 10-15 dakika) boyunca manometrenin skalasındaki sıvı seviyesi veya dijital ekrandaki değer milimetrik olarak takip edilir.
Kriter: Basınç değerinde en ufak bir düşüş ($0\ mbar$ kayıp) olmamalıdır. Eğer basınç sabit kalıyorsa, tamiratın sızdırmazlığı onaylanmış demektir.
2. Elektronik Dedektör ile Canlı Gaz Testi
Hava testi başarıyla geçildikten sonra ana vana açılarak hatta kontrollü olarak doğal gaz verilir. Teknik personel, kalibre edilmiş hassas elektronik gaz algılama dedektörünün probunu (ucunu) tamir yapılan noktaların etrafında yavaşça gezdirir. Cihazın PPM (milyonda bir) bazında gaz algılamadığı ve sıfır değerini koruduğu teyit edilerek tamirat işlemi resmi olarak sonlandırılır.
Tamirat Sürecinde Can Güvenliği ve İSG Kuralları
Gaz kaçağı tamiri yüksek riskli sıcak çalışma (kaynak, taşlama vb.) veya kıvılcım riski barındıran işlemler içerdiğinden, tamirat esnasında İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) kurallarına maksimum düzeyde uyulmalıdır:
Tamirata başlanmadan önce binanın veya dairenin gazı ana vanadan kesilmeli ve boru içinde kalan gaz tamamen açık havaya tahliye edilmelidir. Boru içinde gaz varken kesinlikle kaynak veya kesme işlemi yapılamaz.
Çalışma yapılan mahalde elektrikli aletlerin (matkap, taşlama vb.) oluşturabileceği kıvılcımlara karşı ortamın tamamen havalandırılmış ve gazdan arındırılmış olduğundan emin olunmalıdır.
Başkentgaz Sertifikalı Firma Uyarısı: Ankara’da merdiven altı olarak tabir edilen, Başkentgaz yetkisi ve sertifikası bulunmayan tesisatçıların gaz kaçaklarına müdahale etmesi yasal bir suçtur. Yetkisiz kişilerin yaptığı tamiratlar sonrasında Başkentgaz ekipleri mührü açmaz ve aboneye usulsüz müdahale cezası kesilir. Can güvenliğiniz için gaz kaçağı tamiri işlemlerini yalnızca yetki belgesini ibraz edebilen sertifikalı firmalara emanet ediniz.
